News & Events

Reáchtáladh searmanas ar leith faoi stiúir an Aire Breisoideachais agus Ardoideachais, Taighde, Nuálaíochta agus Eolaíochta, James Lawless T.D., le ceiliúradh a dhéanamh ar leac mhullaigh dhíon Leabharlann an Dr Karen Guinee in Ollscoil na Gaillimhe a bheith leagtha. Eagraíodh an searmanas nuair a críochnaíodh díon an fhoirgnimh nua sé stór a bhfuil radharc uaidh ar Abhainn na Gaillimhe. Beidh tionchar nach beag ag an bhfoirgneamh seo ar an mbealach a mbítear i mbun foghlama, taighde agus comhoibrithe ar an gcampas. Ainmníodh an Leabharlann nua in ómós an Dr Karen Guinee, céimí leighis den scoth de chuid Ollscoil na Gaillimhe. Is ceiliúradh í an Leabharlann ar oidhreacht an Dr Guinee arbh alumna cumasach agus cineálta í a thug faoina cuid oideachais agus oiliúna mar dhochtúir le díograis agus dúthracht. Tá an obair thógála le tabhairt chun críche in 2027. Cinneadh an Leabharlann a ainmniú in ómós di i ndiaidh dúinn tabhartas flaithiúil daonchairdiúil a fháil ó Fhondúireacht Charthanachta Michael Guinee, atá ag tacú le scoláireacht nua do mhic léinn leighis a bhunú i gcuimhne an Dr Guinee chomh maith. Chuir an Roinn Breisoideachais agus Ardoideachais, Taighde, Nuálaíochta agus Eolaíochta deontas caipitil €15 mhilliún ar fáil chomh maith tríd an gCiste Bonneagair Straitéisigh um Ardoideachas (HESIF) agus an tÚdarás um Ard-Oideachas. Seo mar a labhair an tAire Lawless:  "Is céim mhór chun cinn é seo d’Ollscoil na Gaillimhe ar thionscadal ar léiriú agus comhartha ómóis é ar a bhfuil fágtha le huacht ag an Dr Karen Guinee. Is léiriú í an leabharlann nua ar aidhmeanna na hollscoile don am atá le teacht agus rachaidh sí chun tairbhe na mac léinn, na foirne agus an phobail i gcoitinne. Cuirfidh sí cruth eile ar fad ar an gcampas, agus is léiriú é an tionscadal ar thiomantas leanúnach an Rialtais infheistíocht a dhéanamh san ardoideachas agus tacú leis an mórfhorbairt réigiúnach." Dúirt Uachtarán Ollscoil na Gaillimhe, an tOllamh David Burn: “Tá áthas orainn ceiliúradh a dhéanamh ar an gcéim mhór chun cinn seo i dtógáil na Leabharlainne nua, ceann de na forbairtí is tábhachtaí ar an gcampas seo le blianta beaga anuas. Is comóradh caoin agus cuí í ar chéimí a raibh ardmheas uirthi – an Dr Karen Guinee. "Is léiriú í ár Leabharlann nua ar an gcaoi a gcuirimid spásanna fáilteacha agus spreagúla ar fáil le haghaidh foghlama, fionnachtana agus rannpháirtíochta. Athróidh sí an chaoi a dtagann ár gcuid mac léinn agus ár gcuid taighdeoirí ar eolas, an chaoi a mbíonn siad ag obair le chéile agus an chaoi a ndéanann siad smaointe nua a fhorbairt. Agus, ag an am céanna, cuirfidh an Leabharlann nua ar chumas i bhfad níos mó den phobal i gcoitinne leas a bhaint as an gcampas.”             Dúirt an Dr Michael Guinee, Cathaoirleach Fhondúireacht Charthanachta Michael Guinee: “Is cúis bhróid agus onóra dom féin agus do mo theaghlach go mbeidh an Leabharlann nua in Ollscoil na Gaillimhe ina seasamh go hard i gcuimhne ar mo neacht, an Dr Karen Guinee. Agus an chéim mhór chun cinn seo san obair thógála á ceiliúradh againn, tá súil againn go mbeidh an áis álainn, cheannródaíoch seo ina comhartha ómóis di agus go spreagfaidh sí na glúnta mac léinn amach anseo le tabhairt faoi ghairm bheatha dhúthrachtach d'ardchaighdeán a bheidh dírithe ar sheirbhís a chur ar fáil.”  Bhí an méid seo le rá ag Padraic Rhatigan, Stiúrthóir Bainistíochta Grúpa agus Cathaoirleach JJ Rhatigan: “Tá ríméad orainn go bhfuil céim mhór chun cinn tógtha agus an leac mhullaigh leagtha ar dhíon Leabharlann an Dr Karen Guinee. Ní hamháin gur infheistíocht mhór é an tionscadal seo i dtodhchaí mhic léinn na Gaillimhe, ach is caibidil eile é sa chomhpháirtíocht fhadtéarmach idir muidne agus Ollscoil na Gaillimhe. Is mór an phribhléid é do JJ Rhatigan go raibh lámh againn san áis cheannródaíoch seo a chur ar fáil, áis a fhreastalóidh ar na glúnta mac léinn agus a thacóidh le fás leanúnach na foghlama agus na nuálaíochta ar fud an champais.” Bhí an méid seo a leanas le rá ag Monica Crump, Leabharlannaí na hOllscoile: “Cuirfidh Leabharlann nua an Dr Karen Guinee spás ar fáil dár gcuid mac léinn agus dár gcuid taighdeoirí ina mbeidh inspioráid, tacaíocht, agus an teicneolaíocht is úire ar fáil agus a bheidh ag freastal ar na riachtanais teagaisc, foghlama agus taighde atá ann faoi láthair agus na cinn a bheidh ann amach anseo. Tarraingeoidh sí daoine agus disciplíní éagsúla le chéile, rud a chothóidh caidrimh agus comhpháirtíocht, fionnachtain eolais agus táirgeadh, nuálaíocht agus cruthaitheacht. Áit bhríomhar léinn agus foghlama a bheidh inti agus foirgneamh a bheidh inaitheanta leis an Ollscoil agus an chathair.” Is céim mhór chun cinn é an leac mhullaigh a bheith leagtha ar dhíon an fhoirgnimh atá thart ar 10,000m² agus a bhfuil idir 4-6 stór ann. Nuair a osclófar é, beidh sé ina mhol lárnach ag mic léinn, taighdeoirí, comhaltaí foirne agus an pobal i gcoitinne. Nuair a bheidh sí críochnaithe, beidh breis is 2,244 spás staidéir ar fáil i Leabharlann an Dr Karen Guinee, agus beifear ag tacú leis an iliomad stíleanna foghlama le limistéir a bheidh tiomnaithe d’obair aonair agus d’obair ghrúpa. Beidh ionad léinn dhigitigh, cúinne cruthaitheach níos mó, agus ‘bot leabhar’, córas ard-dlúis stórála agus soláthair leabhar ó bhailiúchán leabhar fisiciúil na Leabharlainne, san áis freisin. Tá urlár na talún ar cheann de na gnéithe is tábhachtaí den fhoirgneamh, spás pobail a bheidh oscailte agus fáilteach ina gcruthófar spás nua le haghaidh rannpháirtíochta, imeachtaí agus taispeántas i gcroílár an champais ag breathnú amach ar Abhainn na Gaillimhe. Tá tacaíocht á tabhairt chomh maith ag alumni ceannródaíocha agus deontóirí aonair, agus ag comhpháirtithe corparáideacha macasamhail CBE agus Anthony Ryan Ltd d’fhorbairt Leabharlann an Dr Karen Guinee in Ollscoil na Gaillimhe. Críoch

Sheol an tAire Breisoideachais agus Ardoideachais, Taighde, Nuálaíochta agus Eolaíochta, James Lawless T.D., an taispeántas cartlainne Iorras Aithneach – Cliabhán an Chultúir. Tá an taispeántas – arna chur le chéile ag Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, Ollscoil na Gaillimhe – lonnaithe in Ionad an Acadaimh i gCarna. Tugann an taispeántas seo léargas ar laochra áitiúla na fonnadóireachta, an cheoil, na filíochta agus na scéalaíochta, a bhfuil tionchar i gcónaí ag a gcuid saothair ar oidhreacht chultúrtha phobal Iorras Aithneach i gConamara agus níos faide i gcéin, agus déanann sé ceiliúradh ar thraidisiúin bhéil shaibhre an cheantair mar aon leis an ról atá acu i gcaomhnú chultúr an phobail. Cuireadh an taispeántas agus an foilseachán a ghabhann leis i dtoll a chéile mar thoradh ar thaighde a rinneadh in Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge agus léiríonn sé an comhoibriú leanúnach idir foireann an Acadaimh agus an pobal áitiúil maidir le hoidhreacht chultúrtha a chaomhnú agus a thaifeadadh. Tá an tionscadal bunaithe ar an tuiscint gurb é an pobal a chothaíonn an cultúr, áit a ndéantar teanga, nósanna agus traidisiúin a aistriú ó ghlúin go glúin trí thaithí saoil, scéalaíocht agus amhránaíocht. Tá na traidisiúin bhéil seo lárnach i gcónaí i saol mhuintir Iorras Aithneach agus i saol na Gaeltachta trí chéile.             Seo mar a labhair an tAire Lawless: “Tugann taispeántas an lae inniu ómós do mhuintir Iorras Aithneach ní hamháin mar ábhair staire, ach mar chruthaitheoirí agus caomhnóirí gníomhacha an chultúir. Tugann an taispeántas seo léargas ar laochra áitiúla na fonnadóireachta, an cheoil, na filíochta agus na scéalaíochta, a chuidíonn a gcuid saothair linn i gcónaí tuiscint níos fearr a bheith againn ar phobal na Gaeltachta agus a chuireann go mór le hoidhreacht na tíre.”             Dúirt Uachtarán Ollscoil na Gaillimhe, an tOllamh David Burn: “Is fianaise chumhachtach é an taispeántas seo ar oidhreacht chultúrtha bheo Iorras Aithneach agus ar an eolas dothomhaiste atá le fáil sa Ghaeltacht. De bharr na hoibre atá idir lámha ag Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, táimid ag caomhnú na dtraidisiún seo agus ag forbairt bealaí nua lena roinnt agus le staidéar a dhéanamh orthu. Léiríonn an tionscnamh seo tiomantas na hOllscoile don Ghaeilge, don chomhpháirtíocht phobail, agus tá sé mar aidhm againn a chinntiú go mbeidh an oidhreacht shaibhir chultúrtha seo ar fáil chun na glúnta atá le teacht a spreagadh agus a chumasú.” Leagann an taispeántas cartlainne béim ar thábhacht straitéiseach bhonneagar Gaeltachta Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge maidir le tacú leis an ról reachtúil atá ag Ollscoil na Gaillimhe ardoideachas a sholáthar trí Ghaeilge, chomh maith le cláir léinn bunaithe ar an saineolas atá againn sa teangeolaíocht, sa chultúr, sa phleanáil teanga agus i ndisciplíní gaolmhara a chur chun cinn. Dúirt Treasa Uí Lorcáin, Ceannasaí Eatramhach Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge: “Is é an teagasc taighde-bhunaithe bunús na gclár ar fad a chuirimid ar fáil in ionaid Ghaeltachta na hOllscoile. Tá saineolas againn ar shealbhú teanga i dtimpeallacht tumoideachais. Déantar é seo trí chomhpháirtíocht leis na pobail áitiúla i gCarna, i nGaoth Dobhair agus ar an gCeathrú Rua.” Tá roinnt cartlann faoi choimirce Ionad an Acadaimh i gCarna, ina measc tá Cartlann Sheáin Mhic Giollarnáth, Cartlann Éamon de Buitléar, Cartlann Joe Éinniú, Cartlann RTÉ Raidió na Gaeltachta, agus Cartlann an Phléaráca. Tugann na cartlanna sin ar fad léargas dúinn ar oidhreacht agus ar chultúr na bpobal Gaeltachta. Críoch

Minister for Further and Higher Education, Research, Innovation and Science, James Lawless T.D., has officially launched the archive exhibition Iorras Aithneach – Cliabhán an Chultúir. The exhibition - curated by University of Galway’s Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge - is being hosted at Ionad an Acadaimh, Carna. The archive highlights the contributions of distinguished local tradition-bearers in sean-nós singing, music, poetry and storytelling, who have made a lasting impact on the cultural heritage of Iorras Aithneach in Connemara and further afield and offers an insight into the region’s rich oral traditions while celebrating the role of community-led cultural preservation. The exhibition and accompanying publication follows research undertaken at Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge and recognises the ongoing collaboration between staff of An tAcadamh and the local community in preserving and documenting cultural heritage. The project is grounded in the understanding that culture is sustained through communities, where language, customs, and traditions are passed from one generation to another through lived experience, storytelling and song. These oral traditions remain central to the identity of Iorras Aithneach and the wider Gaeltacht region.             Minister Lawless said: “Today’s exhibition honours the people of Iorras Aithneach not simply as subjects of history, but as active creators and custodians of culture. It highlights the enduring contributions of local tradition‑bearers, singers, storytellers and folklore collectors, whose work continues to shape our understanding of Irish‑speaking communities and enrich our shared national heritage.”             University of Galway President Professor David Burn said: “This exhibition is a powerful testament to the living cultural heritage of Iorras Aithneach and to the deep knowledge held within Gaeltacht communities. Through the work of Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, we are preserving these traditions and developing new ways to share and study them. This initiative reflects our University’s commitment to the Irish language, to community partnership, and to ensuring that this rich cultural legacy continues to inform and inspire future generations.” The archive exhibition underscores the strategic importance of Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge’s Gaeltacht infrastructure in supporting the University of Galway’s statutory role in delivering higher education through Irish, as well as advancing programmes in linguistics, culture, language planning and related disciplines. Treasa Uí Lorcáin, Interim Head of Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, said: “Research-based teaching informs all of our programmes in the University’s Gaeltacht centres. We specialise in language acquisition in an immersive environment. This is achieved through partnership with local communities in Carna, Gaoth Dobhair and An Cheathrú Rua.” Ionad an Acadamh in Carna is home to several archival collections, including the Seán Mac Giollarnáth Archive, the Éamon de Buitléar Archive, the Joe Heaney Archives, the RTÉ Raidió na Gaeltachta Archive, and the Pléaráca Archive, all providing unique insights into the heritage and culture of the Gaeltacht communities. Ends